سلوکیان.اشکانیان.ساسانیان

اولین فرمانروی ایران بعد از مرگ اسکندر مقدونی که ایران را اشغال و غارت کرده بود.فرد یونانی به نام سلوکوس بود که سلسله سلوکی را در سال 312 قبل از میلاد مسیح پایه گذاری کرد که پس از کشمکش و جنگ با سرداران اسکندر سر انجام در سال 306قبل میلاد توانست بابل را تسخیر و در همان جا تاجگذاری کند و خود را پادشاه سلسله سلوکیان معرفی کرد سر انجام سلوکوس در سن پیری که قصد داشت برای برسی به مقدونیه برود توسط پسر فروانرای مصر کشته شد پس از کشته شدن وی پسرش انتیوکوس اول جانشین وی شد و 20 سال فروان روایی نمود وی در سال 261قبل میلاد کشته شد و پسرش انتیوکوس دوم جانشین وی شد پس از او هم پسرش سلکوکوس دوم در سال 264قبل میلاد پادشاه ایران شد سرانجام اخرین پادشاه سلوکی ملقب به انتیوکوس سوم به دست کاهنان معبد در سال 187قبل از میلاد مسیح به قتل رسید و نفوذ یونانیان با روی کار امدن سلسله پارتی نزاد ایرانیان از بین رفت

 

اشکانیان مردمانی از پارتیا(خراسان کنونی)بودند انها سلسله خود را به اردشیر سوم هخامنشی که نامش ارشک بود نسبت میدادند اشکانیان حدود 470 سال بر ایران با 29 پادشاه حکومت کردند.به دلیل نبود تاریخ در ان زمان تنها به گفته های مورخین ارمنی و رومی اکتفا میکنیم

اولین شاه و موسس سلسه اشکانی اشک یکم یا اسک یا ارشک که در سال 245قبل از میلاد مسیح خود را پادشاه پارتیا نامید مدت سلطنت وی 256تا250پیش از میلاد بود

اشک دوم (تیر داد)پس از برادرش به پادشاهی رسید و به مبارزه علیه سلوکیان پرداخت تیرداد که سکه هایش در موزه های دنیا موجود است از مردان بزرگ ایران قدیم بوده است یکی از کارهای مهم تیرداد در تاریخ ایران روزی به نام استقلال را در تقویم تعین نمود این روز به مناسبت استقلال و نجات ایرانیان از یونانیان بود وی پس از 35 سال فرمانروایی ازسال250تا214پیش ازمیلا از دنیا رفت و پسرش جانشین وی شد

اشک سوم (اردوان)در زمان حکوت وی منطقه گرگان جزئ قلمرو اشکانیان گردید مدت سلطنت ایشان از 214تا196پیش از میلاد میباشد

فری پارت (اشک چهارم)مدت شلطنت وی لز سال 196تا181پیش از میلاد او پانزده سال بعد از مرگ پدرش پادشاه سرزمین پارت بود در زمان حکومت وی اتفاق مهمی روی نداد که بشه به ان اشاره کرد

فرهاد اول (اشک پنجم

مدت سلطنت وی از سال181تا173پیش از میلاد بود فرهاد اول شهر خاراکس را در ری به عنوان پایتخت بنا کرد

مهرداد اول(اشک ششم)معرف به مهرداد کبیر اشکانی مدت سلطنت وی 37 سال بود او از سال173تا136 پیش از میلاد پادشاهی کرد

فرهاد دوم (اشک هفتم)بعد از پدرش بر تخت نشصت فتح سوریه در زمان حکومت وی انجام شد دوره حکومت وی 137تا128پیش از میلاد عنوان شده است

اردوان دوم (اشک هشتم)عموی فرهاد اول مدت سلطنت وی دوسال بود ایشان در جنگ با مردم پوئه چی زخم برداشت و پس از مدتی در گذشت دوره حکومت وی 128تا123پیش از میلاد میباشد

مهرداد دوم (اشک نهم)یکی از پادشاهان بزرگ اشکانی وی علاوه بر شکست سکاها وسعت ایران تا کوههای همالیا رسانید دوره سلطنت وی از سال 123تا87پیش از میلاد میباشد

سیناتروک(اشک دهم)ایشان شاه پیر و نا توان بود در دوره حکومت وی که هفت سال بود با تصرف جلگه فرات و اذربایجان و مناطق سلوکیان خود را شاهنشاه نامید مورخین در مورد ترتیب شاهان اشکانی اختلاف نظر دارند دوره سلطنت وی 76یا75یا70یا69پیش از میلاد عنوان شده

فرهاد سوم (اشک یازدهم)پس از پدرش بر نخت نشست و توسط دو فرزندش به نام مهرداد و ازد مسموم وکشته شد دوره سلطنت وی (70یا69و58تا57)پیش از میلاد عنوان شده است

مهرداد سوم (اشک دوازدهم)پس از پدرش بر تخت نشصت بعد از چهار سال به علت شورش مردم برادرش ارد را بر تخت نشاند مدت سلطنت وی از سال(58یا57-56)پیش از میلاد مسیح

اردیکم(اشک سیزدهم)یکی از شاهان نام دار اشکانی جنگ ایران و روم در دوره حکومت وی انجام گرفتم ارد و بعد از فوت پسرش افسرده و حکومت را به پسر بزرگترش به نام فرهاد را بر تخت نشاندمدت سلطنت وی 37تا36پیش از میلاد عنوان شده است

فرهادچهارم(اشک چهاردهم)وی بعد از به تخت نشستن برادر های خود را به قتل رسانید وقتی دید پدرش ارد وی را ملامت میکند ان را هم به قتل رسانید مدت حکوت وی 37تا2پیش از میلاد مسیح عنوان شده است

فرهاد پنجم (اشک پانزدهم)ایشان پس از پدر کشی با هم دستی مادرش موزا بر تخت نشصت مدت حکومت ایشان همرا مادرش (2پ متا4م)عنوان شده است

ارد دوم (اشک شانزدهم)وی بعد از کشته شدن فرهاد به سلطنت رسید ایشان با خاطر نیکی و بخشش بسیار زیاد باعث تنفر ایرانیان شد و او را به قتل رساندند مدت حکومت ایشان 4تا7م میباشد

وئن یکم(اشک هفدهم)یکی از پسران فرهاد چهارم بود که در دربار روم بسر میبرد به همین علت مورد حمایت قیصر روم بود پس از به سلطنت رسیدن موجب نارضایتی نجبای پارس بود ایشان به اخلاق روم عادت کرده و در پست های مهم از یونانیانی که با خود اورده بود استفاده میکردمدت سلطنت 7تا 12م

اردوان سوم(اشک هجدهم)وی شخصی بسیار تند خو بود سلطنت و ی به اغتشاشات و جنگ سپری شد و همین امر باعث تضعیف ایران شد ایشان دومین پادشاه ایرانی پارتی است که ارمنستان را تقدیم رومیان کرد مدت سلطنت وی 12تا40میباشد

وردان(اشک نوزدهم)در مورد سلطنت ایشان اطلاعات موسخی در دست نیست مدت حکومت (40تا45م)

گودرز(اشک بیستم)وی پس از به سلطنت رسیدن توسط بزرگان از سلطنت خلع و برادرش بردان جانشین وی شد پس از چهار سال دوباره حکومت را در دست گرفت(45تا51م)

وئن دوم(اشک بیست و یکم)ایشان والی ماد بود پعد از مرگ گودرز پارتیها او را به سلطنت طلبیدند مدت حکومت ایشان بسیار کوتاه بود ازتاریخ سکه های بدست امده دوران وی حکومت ایشان را یک سال نشان میدهد مدت سلطنت سال 51میلادی

بلاش یکم (اشک بیست و دوم)وی بعد از پدرش بر تخت نشصت او اخرین شاه نامی اشکانی میباتشد وی سرداری ماهر و عزمی راسخ بود وی دوران سلطنت خود را به جمع اوری اوستا که در زمان اسکندر از بین رفته بود سپری کرد مدت سلطنت سال 51تا78میلادی عنوان شده است

اردوان چهارم (اشک بیست و سوم)دوره حومت وی به کشمکش های داخلی که مدعی سلطنت بود سپری شد از سکه های بدست امده دوران وی حکومت او را 78تا108م میدانند سال حومت وی 78تا110میلادی میباشد

خسرو(اشک بیست و چهارم)خسرو از سال 110تا129میلادی پادشاه ایران بود خیلی ها خسرو را برادر پاکور دوم میدانند اگر چه پاکور دو پسر داشت اما مجلس لهستان رای به پادشاهی خسر داد

بلاش سوم (اشک بیست و پنجم)ایشان در حدود دو سال مانده از سلطنت خسرو ادعای پادشاهی کرد در زمان حکومت وی الانها به ایران تاحتند که بلاش با دادن باج سنگین از انها خواست مناطق اشغال شده را ترک نمایند این امر نا توان بودن دولت اشکانی را در ان زمان نشان میدهد

بلاش چهارم (اشک بیست و هفتم)بلاش را با اندکی تردید پسر بلاش سوم میدانند بلاش چهارم در مناطق قدیمی با نام بلاش سوم شناخته شده است مدت سلطنت وی از سال 147تا191میلادی میباشد

بلاش پنجم(اشک بیست و هشتم)وی همچنین با نام واقارش دوم پادشاه سلسله اشکانی ارمنستان بود که بعد از مرگ پدرش تاجگذاری کرد در زمان وی جنگ میان ایران و روم اتفاق افتاد و تیسفون با کشتار زیاد دست رومیان افتاد وی از سال 191تا209میلادی پادشاهی کرد

اردوان پنجم(اشک بیست و نهم)اخرین شاه اشکانی که پس از مرگ بلاش چهارم پسران او مدعی سلطنت شدند که این امر موجب درگیری انان شد ولی از مسکوکات اشکانی چنین بر می اید که در مدت 18 سال بعد از مرگ بلاش چهارم هر دو برادر سلطنت داشته اند

گذری به دوره اشکانیان

اشکانیان به تحکیم دولت خود پرداخته و دولت باختر در شرق را نابود کردند و سلوکی ها را از ایران بیرون راندند شاهان اشکانی با بهره مندی از قوای جنگی در مقابل رومی ها ومردمان تازه نفس شرقی مانند سکاها میجگیدند محدوده دوره اشکانی ار غرب به رود فرات از سرق به سنو و پنچاب از جنوب به خلیج فارس دریای عمان و اقیانوس هند از سمت شمال به کوههای هیمالیا و رود سیحون و دریای خزر و قفقازیه میرسید دولت اشکانی به چنددولت کوچک تقصیم شده بود مانند ارمنستان ماد کرمان اصفهان ری یزد باختر و ......تقصیم شده بود این ممالک در اور داخلی خود استقلال داشتند اداب و روسوم داخلی شان بر قرار بود پادشاهان نشان یکی پس از دیگری به قدرت میرسیدند فرمانبرداری از انها از شاه بزرگ یا شاهنشاه نشان میدهد که انها موقع انتخاب شاه در مجلس مشورت حاظر میشدند و در موقع جنگ سپاه جمع میکردند و به جایی که دولت مرکزی تعین میکرد می فرستادن در مرکز هم شاهان اشکانی حکومت کاملی نداشتن زیرا مجلس مشورتی بود و امور مهم در انجا تصمیم گیری میشد این مجلس هم از شاهزادگان اشکانی و خانواده های درجه یک انها تشکیل میشد که این مجلس را مغستان مینامیدند مذهب انها هم مثل تمدنشان یکی بود به نظر میرسد ایران در دوره اشکانیان مذهب رسمی نداشته اند

 

اثار باستانی و فنون در دوره اشکانیان

خرابه های معبد کنگاور که شباهت بسیار زیادی به معابد یونانی ها دارد

در همدان معبی به اسم اناهیتا یا ناهید که ستونهای این معبد به شیوه یونانی و رومی ساخته شده در انجا مراسم قربانی انجام میشده است

در کنار دجله خرابه های است که در ان معماری ایرانی دیده میشود اما طاق ها به شیوه رومی ساخته شده است

در بیستون گودرز به تقلید از داریوش اول با حجارهای برجسته فتح خود را نسبت به مهرداد نشان داده و کتیبه های ان ها به زبان یونانی نوشته شده

از فنون متفاوت جنگی مخصوصا اسب سواری و تیر اندازی بود

مسکوکات پارتی ها فقط از نقره و برنج بود و در ان زمان پول و طلا از راه تجارت وارد ایران می شد

 

اغاز حکومت ساسانیان

ساسانیان از جمله خاندانهای قدیمی پارس بودند ساسان رئیس این خانواده در شهر استخر نزدیک تخت جمشید مسئولیت معبد اناهیتا را بر عهده گرفت گوهرشاه شاه استخر مقام دزبانی دارب گرد را به اردشیر بابکان داد بابک پدر اردشیر در سال 205 میلادی موفق شد گوهر چهر را برکنار کند و از اردوان چهارم پادشاه اشکانی خواست تا شاپور پسر ارشدش را فرمان روای استخر کند بابک پس از ان به مرگ طبیعی در گذشت و شاپور فرمانروایی استخر شد اردشیر بابکان که از سال 206تا241میلادی فرماندار استخر بود فرمانروایی برادر را نپذیرفت و قصد جنگ با وی را داشت که شاپور پیش از درگیری به علت فرو ریختن یک ساختمان کشته شد و اردشیر شاه شد وبا اردوان پنجم پادشاه اشکانی در دشت هرمزگان جنگ و توانست او را به قتل برساند بدین ترتیب حکومت اشکانیان پایان یافت از نخستین کار های اردشیر ساخت دز در گور پارس بود که امروزه ان شهر را به نام فیروز اباد میشناسیم که در نزدیکی شیراز واقع است

 

شاپور دومین شاه ساسانی پسر اردشیر بابکان که بعد از او به تخت نشست شاپور بیشاپورکازرون را به عنوان پایتخت برگزید شاپور بر خلاف پدر بیشتر وقت خود را به جنگ با رومیان گذراندشاپور سد شادروان را که از سنگ خارا ساخته شده بر رود کارون در شوشتر بنا کرد شاپور در سال 272 میلادی بر اثر بیماری در گذشت از شاپور کتیبه های به سه زبان پارسی یونانی و پارتی باقیمانده است

هرمز اول پسر شاپور سومین شاه ساسانی که بر تخت نشصت و خراسان را به عنوان پایتخت انتخاب نموددر زمان سلطنت خود دستور قتل پیروان مانی را داد و خود در 27 سالگی بر اثر بیماری در گذشت.

چهارمین شاه ساسانی بهرام اول پسر بعدی شاپور اول است که بعد از هرمز به تخت نشست در زمان حکومت وی وواقعه قابل ذکری رخ نداد وی در سال 277میلادی به مرگ طبیعی در گذشت

پنجمین شاه ساسانی بهرام دوم که در زمان پادشاهی وی تحول مذهبی در ایران شکل گرفت و میترا پرستی که از ائین زرتشت است رواج یافت

ششمین شاه ساسانی بهرام سوم که بیشتر از چند ماه حکومت نکرد حکومت وی از طرف مخالفان پدرش بر انداز شد و به جان وی لطمه ای وارد نشد وی بعد ها در نواحی شرق ایران حکومت کرد

هفتمین شاه ساسانی نرسی پسر شاپور اول بعد از بهرام سوم به پادشاهی رسید و مورد استقبال بزرگان کشور قرار گرفت و در تیسفون تاجگذاری کرد

هشمین شاه هرمز دوم پسر نرسی بعد از پدر به پادشاهی رسید از شاهان ساسانی تنها پادشاهی است که در سکه های او صورت شاه و ملکه حک شده است وی در عدالت خواهی معروف بود هرمز دوم حکومت کوتاهی داشت او در جنگ با اعراب کشته شد

نهمین شاه ساسانی اذر نرسه پسر هرمز دوم که در سال 309 میلادی به سلطنت رسید او مردی بی رحم بود به همین دلیل برزگان و اشراف زادگان از وی ناراضی بودند به همین دلیل او را از حکومت برکنار و سپس وی را کشتند و برادر دیگر وی را که شایسته حکومت نمیدانستند کور کردند و برادر دیگرش که مثل پدر هرمز نام داشت به زندان انداختن که بعد ها فرار کرد و به روم پناه برد بزرگان کشور منتظر به دنیا امدن فرزند دیگر هرمزدوم بودند به همین دلیل تاج پادشاهی را در خوابگاه زن دوم هرمز که حامله بود قرار دادند و بچه ای که در شکم وی بود پادشاه نامیدند این بچه همان شاپور دوم بود

دهمین پادشاه ساسانی شاپور دوم وقتی به سن هشت سالگی رسید درسال 318میلادی اعراب که دشمن جدیدی برای ایران به شمار میرفت با سپاهی نیرومند به فرماندهی قروهبن مخلب به ایران حمله و شوش را تصرف نمود سه سال بعد اعراب دوباره به شهرهای مرکزی ایران حمله کرد به دلیل اینکه شاپور کودک بود و مادرش حکومت میکرد از طرفی دیگر امرای محلی که خود را مستقل میدانستند به همین دلیل اقدامی برای جلوگیری اعراب صورت نگرفت شاپور خردسال با هوش و لیاقتی که داشت خیلی زودتر از انچه انتظار میرفت خود را برای به دست گرفتن حکومت اماده نشان داد وی در شانزده سالگی توانست هرج و مرجی که بزرگان در کشور بوجود امده بود بخواباند ودست انها را به دخالت در امور کشور کوتاه کرد.در سال 328میلادی بار دیگر قروه ابن مخلب سردار عرب با سپاهی بزرگ به تیسفون پایتخت شاپور دوم حمله کرد در ان زمان شاپور 18سال داشت از انجا نمیخواست اعراب به پایتخت ایران نزدیک شوند با ارتشی مجهز به مقابله با قروه ابن مخلب رفت و شکست سنگینی برپیکر انان وارد کرد و دستور دادکتف های قروه ابن مخلب را سوراخ کردند و دو طناب از ان گذرانیدند و او را با ان دو طناب اویختنو تا این جان داد و تسلیم مرگ و شاپور دوم گردید شاپور دوم از سوی اعراب به ذوالاکتاف یعنی صاحب دو کتف معروف شد بعد از این ماجرا اعراب ها مدت ها به ایران حمله و تجاوز نکردند بعد از ان روم ها به ایران حمله کردند که سردار ایرانی به نام مردان شیرازی به مقابله انان رفت و توانست روم را شکست داده و تا کناره های دریایی مدیترانه را به تصرف خود در اورد ده سال بعد اعراب دوباره به ایران حمله کردند که سپاهیان ایران در کنار رود فرات انان را شکست دادند و سپاه اعراب از هم پاشیده شد دوران شاپور دوم در ایران دوران گشترش علم و دانش و انتقال تجربیات به اروپا بود به همین دلیل شاپور چهار مرکز علمی به نامهای حوزه علمی تیسفون .حوزه علمی ری .حوزه علمی توس .حوزه علمی پارس را تاسیس کرد.در دوره شاپور دوم ایران بزرگ ترین صادر کننده مس بود و هرساله مقادیر زیادی شکر ابریشم سنگ های قیمتی فیروزه و طلا از ایران به هندوستان صادر میشد.عمارت (کاخ)تیسفون و کاخ بیشاپور(کازرون)توسط شاپور دوم ساخته شده است در دوره ایشان صادرات به نقطه اوج خود رسیده بود به همین دلیل اولین گمرک و بنکه(بانک)تاسیس شد و برای اسان شدن گردش پول در زمان ایشان اسکناس که ان را (ایران پیت)میخواندند در دباغ خانه مخصوص بر روی چرم اسب چاپ شد که این اسکناس ها لوله و مچاله نمیشد و چرم ان در بازار وجود نداشت شاپور دوم ساسانی پس از هفتاد سال عمر با عزت که سبب عزت و توانمندی سیاسی و اقتصادی ایران شده بود سرانجام در سال 379میلادی چشم از جهان فروبست.

دوازدهمین شاه ساسانی اردشیر دوم برادر شاپورکبیر(دوم)بود اردشیر شاهی بی اراده و نیک فطرت بود از وقایع سلطنت او این بود که قانون عوارض در ایران را لغو گردید به همین دلیل وی را اردشیر خیر نامیدند چهار سال بعد اشراف زادگان او را از حومت برکنار وپسر شاپور دوم را به تخت نشاندند

سیزدهمین پادشاه شاپور سوم در دوره حکومت وی اشراف زادگان قدرت در بار را در اختیار داشتند وی برای جلب نظر امپراطور روم بر خلاف موبدان وضد مسیحیت رفتار کرد همین امر موجب نارضایتی بزرگان دربار شد و به تحریک انان شاپور سوم کشته شد

چهاردهمین پادشاه بهرام چهارم برادر شاپور سوم بر تخت نشست ایشان در زمان پدرش حاکم کرمان بود به همین دلیل به کرمان شاه مشهور بوداو از سال 388تا399میلادی شاه ایران بود که با دسیسه های اشراف و بزرگان کشته شد

پانزدهمین شاه ساسانی یزدگرد اول پسر شاپورسومدر دوران سلطنت وی مردم ایران با اسایش و امنیت کامل زندگی میکردند لقب یزد گرد در تاریخ (رام شهر)برپا دارنده ارامش در کشور معرفی گردید در دوران حکومت یزد گرد مسیحیت به عنوان دین رسمی در ایران پذیرفته شد روابط ایران با روم در دوران حکومت ایشان همراه با صلح و احترام بود یزد گرد پس از بیست و یک سال سلطنت سر انجام در تاریخ 420میلادی به مرگ طبیعی در گذشت .بعد از مرگ یزدگرد پسرش شاپور که فرمان روای ارمنستان بود به سمت پایتخت حرکت کرد تا تاج پادشاهی بر سر گذارد که قبل از رسیدن توسط سران و بزرگان کشور به قتل رسید و خسرو را که هیچ نسبتی با یزد گرد نداشت بر تخت نشاندند پسر دیگر یزد گرد که از کودکی به دستور پدرش به دربار نعمان بن منذرپادشاه دست نشانده ایران فرستاده شده بود در سال 420میلادی با سپاهی از افراد حیره و ایرانیان وفادار به ایران بازگشت و خسرو را مجبور به کناره گیری نمود و خود بر تخت نشست

شانزدهمین شاه ساسانی بهرام پنجم (بهرام گور)پادشاهی توانمند ومقتد بود وی در سال 422میلادی در غرب پیمان صلحی میان روم و ایران منعقد کرد در بر اساس ان مسیحیان در شاهنشاهی ساسانیان از ازادی کامل بر خوردار شوند بهرام علاقه شدیدی به گور خر داشت به همین دلیل وی زمانی که به شگار گوره خر رفته بود در باتلاقی فرو رفت و ناپدید شد

هفدهمین شاه ساسانی یزد گرد دوم پسر بهرام پنجم لقب یزدگرددوم(کی بغ مزداپرست)بود از وقایع مهم سلطنت وی عهد نامه ایست که با روم شرقی بسته شده بود که روم ها در نزدیکی ایران استحاماتی بنا نکنند یزد گرد به همراه پدرش قدرتمند نبود به همین دلیل موفق نشد از تخت و تازها در مرز ایران جلوگیری کند.یزد گرد دوم از سال 438تا457میلادی شاه ایران بود

هیجدمین شاه ساسانی هرمز سوم بعد از پدرش بر تخت نشست به دلیل اینکه برادر بزرگترش فیروز در سیستان و دور از پایتخت بود که هرمز از این فرصت استفاده نمود تا تخت را تصاحب کند فیروز با شنیدن این خبر به سراغ خان هیاطله رفت و با کمک او برادرش را از سلطنت بر کنار کرد

 

نوزدهمین شاه ساسانی فیروز اول(پیروز)وی در سال 459میلادی با برکناری برادرش به تخت نشست در زمان حکومت وی ایران دچار خشکسالی و قحطی شد در زمان حکومت پیروز کیدارها(تورانیان)که در تخارستان ساکن بودن توسط ایشان مغلوب و از بین رفت و انان به هدایت شاه کیداره هدایت و در قندهار ساکن شدند که بعد از خالی شدن تخارستان هپتالها (هیاطله)که قومی سفید پوست و نوادگان مردم ایرانی تباری که در اسیای میانه وباختر چین به صحرا گردی و کوچ مشغول بودند انها در ایالت گانسوی چین دور هم جمع شدند و از فرصت استفاده کرده و وارد تخارستان شدند که پیروز با انها وارد جنگ شد اما مغلوب و اسیرشد ومجبور شد شهر تالقان را که از شهر های محکم و مستحکم وی بود به انان تسلیم کند وبا پرداخت غرامت جنگی ازادی خود را بخردوپسرش قباد هم به عنوان گروگان به دربار هپتالها منتقل شد تا با پرداخت تمام غرامت ازاد شود که بعد از این امر پیروز با وجود مخالفت سرداران به جنگ انان رفت این لشکر کشی در سال 484میلادی انجام گرفت که سپاه ایران در بیابان مغلوب و نابود شد و پیروز هم کشته شد که جنازه وی پیدا نشد و یکی از دختران پیروز به دست پادشاه هپتالیان افتاد و او را به دربار وحرم خود فرستاد هپتالها وارد ایران شدند وچندین ایالت را با شهر های مرو و هرات تصرف کردند و خراجی سالیانه بر ایران تحمیل کردند که از این به بعد باج دادن به هیاطله یکی از وظایف شاهان ایران شده بود تسلط هپتالها بر ایران ریان و خسارت های مادی و معنوی بسیاری به ایران وارد کرد